संक्षिप्त परिचय

नेपालको सुदूर पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र अन्तरगत महाकाली अञ्चलमा पर्ने कञ्चनपुर जिल्ला पहिले वाइसे चौविसे राज्य रहेका वखत डोटी राज्यको सीमा क्षेत्रमा पर्दथ्यो, त्यतिवेला सम्म जिल्लाको नामकरण भैसकेको थिएन । मल्ली माल र तल्ली मालका नाम वाट चिनिने यस जिल्लाको क्षेत्र पनि कैलाली जिल्ला कै क्षेत्र भित्र समावेश गरिएको थियो । सन १८१४ देखि १८१५ सम्म अंग्रेज संग भएको युद्ध पछि सन १८१६ मा गरिएको सुगौली संधीवाट काली नदि पश्चिमको सम्पुर्ण भूभाग संगै तराईको कञ्चनपुर पनि व्रिटिश इण्डियामा गाभिएको इतिहास पाइन्छ । पछि सन १८६० को प्रत्यावर्तन सन्धि भए पछि मात्र यो क्षेत्र अर्थात कञ्चनपुर, कैलाली, वर्दिया र वांके सम्मको तराइ खण्ड नयां मुलुकका रुपमा नेपालमा गाभिएको हो । कञ्चनपुर नयां जिल्लाका रुपमा स्थापित भए पछि सर्वप्रथम यसको जिल्ला सदरमुकाम यही वेलौरी नगरपालिका को वेलौरी वजार रहेको र यस नजिकको कंज नामक ग्राम वाट जिल्लाको नाम कञ्चनपुर नामाकरण हुन गएको भन्ने केहि इतिहासका अध्येताहरुको भनाई रहेको छ । वि.स.२०१९ साल पछि कञ्चनपुरको सदरमुकाम यहाँबाट महेन्द्रनगर सरेको देखिन्छ
सुदुरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र अन्र्तगत, कंचनपुर जिल्लाको दक्षिणी सीमावर्ती भारतसित जोडीएको, सांस्कृतिक, आर्थिक एवं प्रशासनिक महत्व बोकेको क्षेत्र, बेलौरी राणा काल र पछिल्लो झण्डै डेढ दशक गरी १०३ बर्ष सम्म सदरमुकाम रही, २०१९ सालमा जिल्ला सदरमुकाम , घुसुडी बजार (हालको महेन्द्रनगर) सरे पछि ओझेलमा पर्न गयो।
५२ बर्ष पछि २०७१ बैशाख २५ मा साविक श्रीपुर, रामपुर विलासिपुर र लक्ष्मीपुर गा.वि.स समाहित गरि नेपाल सरकार बाट बेलौरी बजारलाई केन्द्र मानी नगरपालिका घोषणा हुंदा स्वच्छ, सफा र समृह बन्दै नमुना बस्ती र शहरको नगरपालिका बेलौरीलाई ( The municipality of model residency and Modern city _ भन्ने नाराका साथ अगाडी बढने अठोट लिइएको छ । भूतलीय उचाईको हिसाबले हेर्दा यो जिल्ला समुद्री सतह देखि दक्षिणमा १६० मीटर देखि उत्तरमा १५२८ मीटर सम्मको उचाईमा अवस्थित छ । जिल्लाको पूर्व–पश्चिम औसत लम्बाई ४४ कि.मि. र उत्तर– दक्षिण औसत चौडाइ‘ ३४ कि.मि. रहेको छ । यस नगरपालिकामा १५ वटा वडा समिति रहेका छन् । यस नगरपालिकाको कुल क्षेत्रफल १२३.४ वर्ग किलोमिटर छ भने कुलजनसंख्या ५३,५४४ रहेको छ । यस नगरपालिकाको जनघनत्व ४३३ जना प्रति किलोमिटर छ ।
भौगोलिक स्थिति
विकास क्षेत्र : सुदुरपश्चिमाञ्चल
अञ्चल : महाकाली
जिल्ला : कंचनपुर
हावापानी : उष्ण र उपोष्ण
सिमाना
पुर्व :पुनर्वास नगरपालिका
पश्चिम : बेल्डाडी गा.वि.स बार्षिक बर्षा सरदर १५७५ मि.मि
उत्तर : शंकरपुर गा.वि.स र देखतभुली गा.वि.स अधिकतम ४२ डिग्री सेल्सियस
दक्षिण : भारत न्युनतम ६.९६ डिग्री सेल्सियस
उद्योग क्षेत्रको स्थिति तालहरु
o महाकाली सुगर मिल प्रा.लि, शिव नगर बन्दा ताल
• अमृत डिष्टलरी प्रा.लि, शिवनगर पुरैनी ताल
• दुग्ध उद्योग बेलौरी बन्तरीयात ताल
• पाउरोटी उद्योग बेलौरी लामा ताल
• गुड उद्योग चक्रीया कुण्डा ताल
• ईटा उद्योग शोभा ताल
सरकारी कार्यालय बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरु
• प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्र बेलौरी श्री कृषि विकास बैङ बेलौरी
• स्वास्थ्य चौकी रामपुर श्री मालिका विकास बैङ बेलौरी
• उप स्वास्थ्य चौकी लक्ष्मीपुर श्री महाकाली विकास बैङ बेलौरी
• इलाका प्रहरी कार्यालय बेलौरी श्री ग्रामिण विकास बैङ बेलौरी
• प्रहरी चौकी पचुई श्री राष्ट्रिय वाणिज्य बैङ बेलौरी
प्रहरी चौकी भुडा श्री निर्धन उत्थान बैङ बेलौरी
• प्रहरी चौकी लक्ष्मीपुर श्री बैंक अफ काठमाडौ
• कृषि सेवा केन्द्र बेलौरी
• बैशाखा भन्सार कार्यालय बेलौरी बजार क्षेत्र
• पशु सेवा केन्द्र बेलौरी बेलौरी बजार
• पशु सेवा उपकेन्द्र रामपुर कलकत्ता बजार
• पशु सेवा क्वारायन्टाइन कार्यालय बेलौरी गोकुलपुर बजार
• छोटी हुलाक कार्यालय बेलौरी
• अतिरिक्त हुलाक कार्यालय रामपुर
• शसस्त्र प्रहरी बल बेलौरी
• मालपोत कार्यालय,बेलौरी
• नापी कार्यालय,बेलौरी
प्रशासनिक विभाजन
वडा संख्या : १५ इलाका संख्या : २ संसदीय निर्वाचन क्षेत्र : १